Onderzoekenlol in het voetbal

Uit het archief: Januari 2012.

Een dubbel gevoel bekroop mij op die bewuste avond dat Johan Cruijff bij Pauw en Witteman zat uit te leggen hoe onze hersenhelften werken. De machtsstrijd binnen Ajax was net losgebarsten, en Cruijff had zijn biologieboek erbij gepakt om tot een wetenschappelijke verklaring van de gang van zaken te komen. Hij voerde zoals gebruikelijk een niet te volgen betoog dat kant noch wal raakte, en hij sprak zichzelf een recordaantal keer tegen. Cruijff brabbelde een verhaaltje waar de gemiddelde kleuter zich voor zou schamen. Opeens ging de voormalige nummer veertien de voetbalgebeurtenissen op een wetenschappelijke manier benaderen, en wij maar denken dat toeval gewoon logisch is…

Toch heeft de wetenschap wel degelijk een functie in de voetbalwereld. Niet op de manier van het orakel uit Betondorp, een bijnaam waar Cruijff onbewust een steeds cynischer draai aan geeft, maar wel door mensen die echt verstand van zaken in die hersenhelften hebben zitten. Zo zit er in Groningen een instituut dat op basis van onder meer videoanalyses, complete wetenschappelijke onderzoeken organiseert rondom voetballers en voetbalwedstrijden. De grote tegenpool van Johan Cruijff, de onvermijdelijke Louis van Gaal, zweert al jaren bij het maken van videoanalyses. Het schijnt dat Van Gaal twee weken geleden de kerstboom met zijn vrouw Truus heeft afgebroken op basis van de videoanalyse van het voorgaande jaar. Co Adriaanse denkt op zijn beurt een meester te zijn in het opzetten van de kerstboom, met behulp van zijn gepatenteerde kerstboomopstelling, maar dat is iets anders.

Waar het om gaat, is dat wetenschap wel degelijk een serieuze bijdrage kan leveren aan het voetbal. De genoemde videoanalyses bevatten bijvoorbeeld zeer leerzame beslissingen en vergissingen van spelers, waar ze achteraf veel van kunnen leren. In het topvoetbal wordt de uitslag steeds meer bepaald door details. Dat is zeker het geval in wedstrijden waar het krachtenverschil tussen de ploegen klein is, zoals in de Champions League. Het vooraf bestuderen van videobeelden levert daarbij een voorsprong op, die paradoxaal genoeg pas tijdens de wedstrijd tot uiting kan komen op het scorebord.

Echter, de wetenschap in het voetbal gaat veel dieper dan het bestuderen van videobeelden alleen. Volgens sommige Campina-boeren gaat er niets boven Groningen, maar in Zweden ligt toch echt een Universiteit die nog veel verder gaat in het doen van wetenschappelijk onderzoek binnen het voetbal. Zo deed de Zweedse Linköping Universiteit statistisch onderzoek naar blessures bij voetballers. En wat blijkt? Ze ontdekten dat spierblessures 31 procent zijn van alle verwondingen bij voetballers. Gemiddeld heeft een speler daardoor 0.6 spierblessures per seizoen. Concreet betekent dit, dat een team van 25 spelers ongeveer vijftien spierblessures per seizoen kan verwachten. De conclusie is dus dat spierblessures een substantieel probleem zijn voor spelers en hun clubs.

Geen voetbalkenner zal bij het lezen van de bovenstaande feiten, door verbazing van zijn stoel vallen. Iedereen die het laatste voetbalnieuws volgt, wordt doodgegooid met spierblessures. Desondanks is het belangrijk dat dit fenomeen ook daadwerkelijk onderzocht wordt. Clubs en spelers gaan hier daardoor steeds meer rekening mee houden, en kunnen de trainings- en herstelmethoden erop aanpassen. Pas als je zeker weet dat de meeste blessures in de spieren ontstaan, dan pas kun je op zoek naar de oorzaak en een oplossing.

Bovenstaand onderzoek is slechts een van de vele onderzochte feiten die ik op mijn bureau heb liggen. Wist u verder bijvoorbeeld dat voetballers net iets korter leven dan andere mensen? En dat uit onderzoek is gebleken dat een team met veel verschillende nationaliteiten, daadwerkelijk minder goed presteert dan ploegen met een meer homogene samenstelling? Vanaf nu is het een onomstotelijk gegeven… Met al deze weetjes worden voetballers die bekend staan om hun onderbroekenlol, nu het onderwerp van onderzoekenlol.

Ondanks de toenemende mate van het wetenschappelijke en rationeel denken over voetbal, was terugkijkend op die Ajax-rel rondom Cruijff en Van Gaal, het gezonde verstand in het voetbal tijdelijk ver te zoeken. De Raad van Commissarissen had – de aanwezigheid van een professor, meester, dokter ten spijt –  in haar zucht om Cruijff te wreken een ondoordachte beslissing genomen, en dat leidde tot weken van ordinair moddergooien.

NOS-verslaggever Joep Schreuder lijkt het echter prachtig te vinden. Het stemmetje van de enthousiaste Schreuder is normaal gesproken al tamelijk hoog, maar met dat spannende Ajax-nieuws gaat het toontje van Schreuder steeds verder de hoogte in. NOS-Studio Sport hoofdredacteur Arno Vermeulen en correspondent Joep Schreuder zitten tegenwoordig als Knabbel en Babbel gezamenlijk boven op de Ajax-actualiteit. Met wetenschap heeft het allemaal niets te maken. Het is entertainment van de bovenste plank, door mensen met een bord voor de kop. Ook dat is voor mij een gegeven…

Erwin Meeks