Voetbal, sport en maatschappij: altijd verbonden

Wie in Jemen, een land gelegen ten zuiden van Saudi-Arabië,  een riant inkomen verdient met werk in de sportwereld, wordt door de lokale bevolking met de nek aangekeken. Judith Spiegel, als schrijfster op incidentele basis werkzaam voor de literaire Hard Gras-pocketboekjes, ontdekte in de zomer van 2012 dat een Jemenitische tenniscoach niet met zijn droomvrouw kon trouwen, omdat zijn werk in de tenniswereld door zijn potentiële schoonfamilie als minderwaardig werd beschouwd. Dat de tennisleraar als begeleider van tal van diplomaten een veelvoud verdiende van de gemiddelde werknemer in Jemen, deed niet ter zake.

Sportaanbidders, geloof het of niet, maar ook in de westerse wereld wordt nogal eens neerbuigend gedaan over (beroeps-)sport. Het wordt soms gezien als een vorm van doelloos vertier, een luizenbaan of een surrealistische droomwereld. Sporten is gezond en ontspannend, maar als beroepenveld geniet het toch minder aanzien dan een baan op een advocatenkantoor, bij een onderwijsinstelling of in de horeca. Sport staat als beroepsomgeving een beetje buiten de maatschappij. Want: ‘Je moet wel heel veel van je lichaam kunnen vergen, voordat je een fatsoenlijke boterham kunt verdienen als topsporter’. Menig ouder van een sporttalent pleit daarom voor het volgen van een ‘normale opleiding in een richting waar toekomst in zit’.

Toch maken sport, en voetbal in het bijzonder, een wezenlijk deel uit van de maatschappij.  Voetbalclubs zijn bijvoorbeeld tegenwoordig niet alleen instituten op het gebied van sport en ontspanning, maar zijn ook de maatschappelijke ankers met betrekking tot onderwijs, (lokale) economie en medische begeleiding. Sport kan wel degelijk iets betekenen voor de maatschappij, en andersom kan de maatschappij invloed uitoefenen op de sportwereld. Een wisselwerking tussen sport en maatschappij laat bijvoorbeeld het aanzien de voetbalsport stijgen. Dat daarmee ook de belangen groter worden, is inherent aan deze ontwikkeling. Het voetbal heeft allereerst te maken met globalisering. Over de hele wereld kent men het voetbalspelletje, en de aandacht voor het voetbal stijgt nog steeds. In de media, bij de supporters en in alle landen ter wereld. Ook in Australië en de Verenigde Staten wint voetbal terrein; landen waar van nature het voetbal moest onderdoen voor andere populaire volkssporten zoals basketbal en rugby.

Sport en voetbal inspireert mensen, het geeft mensen in arme landen hoop op een betere toekomst en het leidt die mensen af van hun soms armoedige hier en nu. Een sport zoals voetbal bepaalt voor een groot deel de wereldeconomie. Denk aan de merchandising rondom voetbalclubs en grote competities. Denk aan de aandelenmarkt van de beursgenoteerde voetbalgiganten: vaak blijkt het dan over veel meer te gaan dan alleen een balspel op zich. Sport heeft dus wel degelijk een voorname plaats in de maatschappij, en bepaalt veel meer dan alleen de babbel op maandagochtend bij de koffieautomaat of in de schoolkantine. Het vult kranten, tijdschriften en websites. Het inspireert, motiveert en emotioneert grote groepen mensen; positief en negatief uiteraard. Dat de samenleving steeds harder en agressiever wordt, is al in een vroeg stadium op te maken uit de interactie bij sport- en supportersgroepen. Tegenwoordig zijn er met regelmaat rellen en opstootjes in de binnenstad als de thuisploeg een voetbalwedstrijd verloren heeft. Vroeger was hier geen sprake van: toen gingen de heren keurig in pak of in lange jas naar het voetbal kijken. Hoed op en de sigaar in de mond. Sport kan dus ook aanleiding geven tot maatschappelijke discussies. Niet enkel over het vertoonde spel van de spits van de plaatselijke voetbalvereniging, maar ook over grote terugkerende misstanden zoals racisme, de acceptatie van homo’s en het oplaaiende zinloos geweld. Van Jemen tot in Nederland: sport en maatschappij zijn altijd verbonden.

Noot: Ook de Stichting meer dan Voetbal onderschrijft dat sport/voetbal en de maatschappij onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Zij proberen met diverse acties de aandacht voor dit onderwerp te vergroten, en het voetbal en de maatschappij nader tot elkaar te laten komen.