Kom op Steve, even flink zijn

Daar stond hij dan op 10 mei 2006 in het Philips Stadion van Eindhoven. Steve McClaren had het toch maar mooi geflikt: hij stond met het modale Middlesbrough in de finale van de UEFA-Cup. Een traditieclub met een aardige spelersgroep had hij laten evalueren in een prijsvechter, die het seizoen daarvoor niet voor niets Europees voetbal had afgedwongen. Met het zilverwerk in zicht zakte Middlesbrough echter door de nerveus knikkende knieën. De finale werd uiteindelijk kansloos met 0-4 verloren van Sevilla, dat in die jaren een abonnement op winst in de UEFA-cup leek te hebben.

Ook de aanwezigheid van de betrouwbare doelman Mark Schwarzer, de ervaren aanvoerder Gareth Southgate en de gewaardeerde klassespelers Stewart Downing, Mark Viduka en Fábio Rochemback kon deze ruime nederlaag niet voorkomen. De club uit het Noordoosten van Engeland beschikte destijds overigens ook over een Nederlandse enclave, waarvan Jimmy Floyd Hasselbaink en George Boateng in de finale het tij niet konden keren.

Trainer McClaren liet zich niet uit het veld slaan door het mislopen van de Europese prijs, en was vastberaden om door te bouwen aan zijn reputatie als succescoach. Niemand had op dat moment kunnen bevroeden dat de voormalige rechterhand van Sir Alex Ferguson bij Manchester United, een paar jaar later wederom diepe dalen maar ook grote successen op Nederlands grondgebied zou beleven. En de Engelsman zelf al helemaal niet, want die was in de zomer van 2006 volledig in de ban van zijn nieuwe droombaan: Bondscoach van Engeland.

Dit was voor hem de ultieme beloning voor zijn jarenlange geduld en bewuste carrièreplanning. Vanaf 2000 had hij zich al volledig weggecijferd als assistent-trainer bij het Engelse nationale team, en ondertussen had hij bij Middlesbrough als hoofdcoach op eigen benen leren staan. De Engelse voetbalbond was overtuigd: toen de positie van trainer Sven-Göran Eriksson echt onhoudbaar was geworden, mocht McClaren zijn assistentschap inruilen voor het zeer prestigieuze ambt van bondscoach van Engeland.

Door velen wordt het Engels bondscoachschap beschreven als de moeilijkste baan ter wereld, maar voor McClaren was het aanvankelijk een doorslaand succes. De joviale Engelsman was een verademing ten opzichte van de Zweedse Ikea-degelijkheid van Eriksson, die met de staart tussen de benen was vertrokken. De matige resultaten in de EK 2008-kwalificatiereeks, deden de populariteit van McClaren echter kelderen. Daarnaast werkte ook de beeldvorming niet mee: de tabloids sprongen als hongerige wolven op de vergezochte schandaalverhalen, die door de onevenwichtige Engelse spelersgroep werden gelekt.

De in verlegenheid gebrachte voetbalbond ontsloeg de weggehoonde McClaren, maar kwalificatie voor het EK 2008 kon door desondanks niet meer worden afgedwongen. De ontslagen trainer vluchtte op zijn beurt het land uit, en streek neer in het in vergelijking zeer rustige Enschede. Zoals het de doorzetter McClaren betaamt, nam hij hier sportieve revanche door zich in 2010 tot landskampioen van Nederland te kronen met het hyperambitieuze FC Twente. Zijn drang naar erkenning in de Europese voetbaltop deed hem besluiten om het warme bad van Twente te verlaten voor avonturen bij VFL Wolfsburg en Nottingham Forest.

Beide avonturen werden echter geen succes, en begin 2012 was McClaren zichtbaar tevreden met zijn terugkeer als trainer bij FC Twente, als opvolger van de ontslagen Co Adriaanse. Hij wilde lekker terug plonzen in het warme bad van Twente, maar merkte al gauw dat hij in een bak met lauw water was beland. En langzamerhand werd dat water alleen maar kouder. Aan het einde van vorig seizoen eindigde Twente op een zeer teleurstellende achtste plaats. De kampioenenmakers van 2010, spelers zoals Theo Janssen, Cheik Tioté, Blaise N’Kufo en Kenneth Perez, werden node gemist. En het gebrek aan kwaliteit en creativiteit blijft ook in het huidige seizoen gewoonweg de voornaamste oorzaak van de tegenvallende resultaten.

Steve McClaren. Bron: CNN

En McClaren is in dat soort crisissituaties geen grootse verbale inspirator. Uitspraken waarmee hij voor mentale omslag kan zorgen, zijn nu eenmaal niet ‘his cup of tea’. En met zijn overvloed aan clichés werd op den duur zelfs de spot gedreven. Zelfs een deel van de fans van FC Twente was er na verloop van tijd klaar mee, getuige het spandoek met daarop de weinig verhullende tekst ‘Clean shit’. Dinsdag 26 februari trok vechter McClaren met frisse tegenzin zijn conclusies, en besloot hij per direct op te stappen in het belang van de club.

De huidige AZ-trainer Gertjan Verbeek zou voor de Twentse clubcultuur een ideale opvolger zijn. En ook de beschaafde intellectueel Ron Jans zou heel goed passen bij het imago dat FC Twente nastreeft. Of anders Bert van Marwijk of zondagskind Frank Rijkaard misschien? Welke trainer het ook gaat worden, ze zullen allemaal moeten werken met een spelersgroep die momenteel niet in balans lijkt. In de sterk genivelleerde Eredivisie kun je daar trouwens per ongeluk alsnog de titelrace mee winnen, maar een eenvoudige klus zal dat niet worden.

Net zoals het voor McClaren niet eenvoudig zal zijn om zijn blazoen na het zoveelste echec weer op te poetsen. Niettemin kon hij het zelfs na de opdoffer in de UEFA-cup finale van 2006 opbrengen om even op zijn tanden te bijten. Leermeester Sir Alex Ferguson leerde hem bij Manchester United al vroeg om met tegenslag om te gaan. Kom op Steve, even flink zijn…

Door: Erwin Meeks