Het EK van de diepe zucht en de roze bril

Euro2016In de eerste week van het EK-voetbal hebben Russische en Engelse voetbalsupporters zich bepaald niet ingehouden in Marseille. Bij menig horecagelegenheid in de binnenstad vloog de complete inventaris door de lucht, terwijl ook in en rondom het Stade Vélodrome het supportersgeweld voor enorme schade, vele gewonden, angst, woede en afschuw zorgde. Met het oog op het EK 2016 was het stadion in Marseille al gerenoveerd, maar dankzij de Russen, Engelsen en later ook de Hongaren werd het stadion pas echt goed verbouwd, zij het met een veel minder fraai resultaat. Tel daar het vuurwerkincident bij de wedstrijd Tsjechië-Kroatië bij op, en de échte voetballiefhebber zit thuis weer hoofdschuddend op de bank. Diepe zucht; opnieuw geen reclame voor het voetbal.

Ironisch genoeg meldde de Franse organisatie dat het EK tot nu toe zonder noemenswaardige incidenten verloopt. Maar daarmee bedoelt men dus eigenlijk dat het evenement nog niet ontregeld is door enige vorm van terroristische dreiging, of nog erger: door een terrorist die de daad bij de dreiging voegt. Dat laatste is misschien ook wel logisch: op een EK dat letterlijk en figuurlijk wordt afgebroken door de eigen ‘fans’, valt voor een terrorist van IS nog weinig eer te behalen. Gelukkig is er tussen alle ontluisterende en ontmoedigende berichten een groot licht in de duisternis: Rafael van der Vaart als analist bij het EK-programma Studio France. Rafael wil het alleen over voetbal hebben, en dat vind ik een fantastische instelling. De momenteel clubloze voetballer wilde met deze eis voorkomen dat het live op televisie bij de NOS zou gaan over de opmerkelijke handel en wandel in zijn privéleven. Los van zijn persoonlijke overwegingen, denk ik dat elke voetbalfan het een verlichting vindt om voorlopig alleen over voetbal zélf te praten.

Helaas valt ook daarover genoeg te mopperen. In de eerste week van het EK eindigde iedere wedstrijd maximaal in een 2-1 eindstand. De favorieten konden de hooggespannen verwachtingen over het algemeen niet waarmaken, terwijl ook de sterspelers niet wisten te stralen. Voor Zlatan Ibrahimović moet dit EK ‘de zwanenzang’ van zijn interlandcarrière worden, maar tot op heden presteert de Zweedse sterspeler niet beter dan een krijsende brutale zeemeeuw. Hij pikt het brood weg voor de voeten van zijn hardwerkende collega’s, maar versnippert dit vervolgens tot waardeloze kruimels. Net als bij Portugal met haar stralende (of beter gezegd: glimmende) middelpunt Ronaldo, kun je jezelf afvragen of Zweden als collectief niet veel beter zou presteren zonder de aandacht en kansen opslokkende Ibrahimović. Opmerkelijk genoeg gebeurt bij Polen het omgekeerde: topspits Robert Lewandowski stelt zich dusdanig in dienst van het elftal, dat zijn collega-spits Arek Milik op onbeholpen wijze elke kans om zeep mag helpen. Dit terwijl de Ajax-spits juist de bliksemafleider voor ‘Lewa’ had moeten zijn, maar daar trapt nu geen tegenstander meer in.

Ondertussen verzanden veel EK-wedstrijden tot nu toe in eenEngland-EK16 lethargisch, fantasieloos en machteloos steekspel van beide kanten. Dat heeft niet alleen te maken met de gewijzigde toernooiopzet met 24 landen én daardoor de kans om als nummer drie in de poule de knock-outfase te bereiken. Uiteraard is dit wel een belangrijk argument voor een behoudende en berekende speelstijl, maar ik bespeur bij de trainers en op het veld ‘domweg’ een hoop tactische onkunde. Engeland heeft behoefte aan de inbreng van de onbevangen en van het zelfvertrouwen blakende Jaimie Vardy en Marcus Rashford, die als invallers ook tegen Wales de ommekeer wisten te forceren. In plaats daarvan blijft bondscoach Roy Hodgson zijn aanvoerder Wayne Rooney een basisplaats schenken, door hem op papier zelfs op het middenveld te posteren. Dat lijkt een interessant en logisch experiment voor in een oefenwedstrijd, maar het EK-voetbal is geen proeftuin.

Om nog maar te zwijgen over bondscoach Marc Wilmots van de Rode Duivels, die zich eens te meer een tactisch onbenul toonde. Het leek alsof de Belgen pas een uur voor hun openingswedstrijd te horen hadden gekregen dat Italië de tegenstander was. Naïef als een kind liep België in de Italiaanse messen: slordig in balbezit, opportunistisch aanvalsspel, onnatuurlijke positiewisselingen en gebrek aan leiderschap deden België de das om. En ik zal alvast waarschuwen: met een goede tweede helft en drie eenvoudige doelpunten tegen een moegestreden Ierland, is het lek echt niet boven. Met Romelu Lukaku, Divock Origi en Christian Benteke heeft België drie soortgelijke probleem-spitsen, met een sterk lichaam, scherpe acties, maar een schromelijk gebrek aan ‘killer-instinct’. Defensies die de persoonlijke duels uit de weg gaan en goed anticiperen, kunnen deze spitsen eenvoudig neutraliseren. Dat bleek wel tegen de Italianen, die meesters zijn in deze manier van verdedigen.

LogoEuro16-Theme

De landen op dit EK lijken zichzelf en hun tegenstanders gewoon nog niet zo goed te kennen, wat regelmatig wordt versterkt door conservatieve keuzes van de bondscoaches die onder hoge druk staan. Vaak kun je ze dat ook niet kwalijk nemen: landen zoals IJsland, Wales, Albanië, Noord-Ierland en Roemenië knokken voor wat ze waard zijn. En ik kan Zwitserland wel oproepen om de talentvolle Breel Embolo een kans te geven in de spits náást de beweeglijke Seferović, maar ook dat land heeft natuurlijk liever de punten dan de prima-prijs. Met een beetje positieve en begripvolle blik valt er overigens nog genoeg te genieten. De ‘oudjes’ Robbie Keane (Ierland), Eidur Gudjohnsen (IJsland), Gábor Király (Hongarije) bereikten op dit EK bijzondere mijlpalen in hun interlandcarrière. En met een beetje gevoel voor ironie kun je stellen dat we dankzij het tergend langzame en tandenloze spel van Oekraïne, de niet gekwalificeerde Grieken nog geen moment gemist hebben. Bovendien zal de wedstrijd Duitsland-Polen een helend effect gehad hebben op veel mensen met slaapproblemen.

Kortom: bij dit in alle opzichten bijzondere EK is het soms goed om het advies van Rafael van der Vaart ter harte te nemen, en om alléén over het voetbal zelf te praten. Daarbij is het ook raadzaam om soms een roze bril op te zetten, maar pas wel op dat een boze Rus die niet van je kop wil slaan.

©Erwin Meeks – VoetLicht Media 2016