De WK-Qatar 2022-trilogie

Toewijzing-WK-QatarOp 2 december 2010 maakte de Wereldvoetbalbond FIFA bekend dat Qatar het WK 2022 mag gaan organiseren. Na een bijna twee jaar durende procedure, waarbij alle landen die zich kandidaat stelden toewerkten naar het inleveren van hun zogeheten ‘bid-boek’, kwam tijdens vier stemronden Qatar als winnaar uit de bus. De kandidaten Japan, Zuid-Korea, Verenigde Staten en Australië bleven daardoor met lege handen achter, en hadden voor niets veel tijd en energie gestoken in het verzamelen van registratieformulieren, veiligheidsdocumenten en overeenkomsten voor in het WK-bid-boek. Zodoende werd Qatar het eerste Arabische land dat een WK-voetbal mag gaan organiseren. Het moet zorg gaan dragen voor de aanbouw van negen nieuwe stadions en de renovatie van drie bestaande stadions, verspreid over zeven speelsteden. De temperatuur kan in de zomer echter oplopen tot ver boven de 40 graden Celsius, waardoor tijdens de toewijzings-procedure al werd gesproken over het plaatsen van enorme koelinstallaties die de stadions, trainingscomplexen en fanzones moeten koelen. Op die manier zou er letterlijk een gunstig topsportklimaat worden gegarandeerd.

De goede bedoelingen ten spijt, is het ‘project WK 2022 Qatar’ inmiddels uitgelopen op een soap die zijn weerga niet kent. Er lijkt wel sprake van een WK Qatar-trilogie, aangezien de discussiepunten ‘corruptie’, ‘mensenrechten’ en ‘verplaatsing naar de winter’ telkens terugkeren in de media. VoetLicht Media maakte werk van een reconstructie van de feiten, speciaal voor al die sportliefhebbers de draad inmiddels echt helemaal kwijt zijn: 

Vermeende corruptie rondom toewijzing

Sinds bekend is dat Qatar het WK 2022 mag gaan organiseren, duiken met regelmaat berichten op over dat deze toewijzing op corrupte wijze tot stand zou zijn gekomen. Heel concreet is de beschuldiging van het Franse weekblad France Football, waar binnen de Nederlandse media vooral door De Volkskrant aandacht aan wordt besteed. France Football beschrijft in een dossier van zestien pagina’s dat er sprake is van een ‘Qatargate’. Voorafgaand aan de verkiezing van het WK-gastland, zouden volgens het blad de UEFA-voorzitter Michel Platini, de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy en een Qatarese prins in het geheim zijn samengekomen in Elysée. Daarbij zouden Platini, in zijn rol als voorzitter van de Europese voetbalbond UEFA, en president Sarkozy het op een akkoord hebben gegooid met de prins uit Qatar. Ze zouden zijn gezwicht voor de ‘oliedollars uit Qatar’, en vervolgens doelbewust hun machtige netwerk hebben ingezet om de verkiezingen in het voordeel van Qatar te manipuleren. In een officiële verklaring van de UEFA laat Platini als reactie weten: “Het is pure speculatie en leugens. Ik zou mijn stem voor het WK 2022 nooit laten afhangen van afspraken die tussen Frankrijk en Qatar zouden gemaakt zijn. Ik overweeg naar de rechter te stappen om iedereen aan te klagen die mijn integriteit in twijfel trekt.” Ondanks dat UEFA-baas Platini alles stellig ontkent, heeft de Wereldvoetbalbond FIFA (het overkoepelende orgaan) direct gedreigd het WK van Qatar af te nemen, als bewezen is dat het omkoping en vriendjespolitiek betreft.

Slechte omstandigheden en schending mensenrechten

Begin 2014 is het WK in Qatar nog verder in het nieuws vanwege de honderden bouwvakkers die om het leven komen tijdens de bouwwerkzaamheden. Door de extreme hitte, de slechte voorzieningen en de lange werktijden kwamen de afgelopen twee jaar al zeker 382 Nepalese bouwvakkers om het leven. En ook vele ‘goedkope immigranten’ uit Pakistan, Sri Lanka en India vonden de dood door de belabberde omstandigheden. Voordat de Britse krant The Guardian deze cijfers publiceerde, waren er ‘slechts’ 44 officiële doden bekend. Doordat blijkt dat de werkelijke cijfers veel hoger liggen, is er sprake van verontwaardiging in de internationale media. De internationale vakbond ITUC waarschuwt dat er wel 4000 doden kunnen gaan vallen, en mensenrechtenorganisatie Amnesty International doet onderzoek naar deze ‘schending van de mensenrechten en het misbruik van hongerige werknemers’. Als tegengeluid volgen in de media berichten over een verbetering van de mensenrechten in Qatar, die vooral worden aangewakkerd door de FIFA. Verder ‘gebruikt’ Qatar oud-topvoetballer Ronald de Boer als ambassadeur, die in de media verkondigt dat de misstanden worden aangepakt.

Discussie rondom verplaatsen WK naar de winter

Hypermoderne stadions in QatarAls laatste kleeft er een sportief aspect aan de discussie rondom de toewijzing van het WK 2022 aan Qatar. Door de extreme hitte die in de zomermaanden in Qatar heerst, zien veel spelers, trainers, supporters en journalisten het niet zitten om dan te voetballen. De organisatoren van het WK dachten dit bezwaar weg te nemen door in de stadions enorme koelinstallaties te installeren. Deze ‘oplossing’ is echter nadelig voor het milieu, kost absurd veel geld en verhelpt het probleem maar gedeeltelijk. Voor supporters rondom het stadion is het door de hitte bijvoorbeeld alsnog niet om uit te houden. En voor de deelnemende landen moeten ook de trainingsaccommodaties gekoeld worden, wat deze klus nog duurder, omvangrijker en milieuonvriendelijker maakt. Voetbalicoon Franz Beckenbauer, lid van het uitvoerend comité van de FIFA, stelde daarom voor om het WK te verplaatsen naar de wintermaanden, wanneer de temperatuur in Qatar tussen de 20 en 25 graden ligt. Dit voorstel kan op veel bijval rekenen in de voetbalwereld, onder meer bij de Nederlandse bondscoach Louis van Gaal.

Op 8 januari 2014 volgde een opmerkelijk moment in deze discussie: Secretaris-generaal Jeróme Valcke van de FIFA verraste vriend en vijand met de onthulling dat het WK zeker niet in de zomer gespeeld gaat worden. Vrij snel daarna kwam Jim Boyce, de vice-president van de Wereldvoetbalfederatie, met een heel andere verklaring: “Pas eind dit jaar of begin 2015 zal er duidelijkheid zijn, en alleen het uitvoerend comité van de FIFA gaat hierover.” Desondanks zorgde de uitspraak van Valcke voor veel ophef, omdat voetbalbonden en overige instanties een hoop praktische problemen vrezen. De Europese competitieschema’s moeten dan namelijk op de schop, de bijbehorende televisiecontracten worden ongeldig en de transferperiode moet rigoureus worden aangepast.

©VoetLichtMedia-2014